De ‘zwarte lijst’ van verpleeghuizen

11 juli 2016

Er is veel ophef ontstaan over de verschijnen van de ‘zwarte lijst’ van verpleeghuizen. De Inspectie van de Gezondheidszorg heeft een lijst uitgebracht, waarin harde oordelen worden gegeven over een aantal verpleeghuizen.

Direct daarop verschenen op televisie en in kranten commentaren met grote woorden als falende bestuurders, rotte appels en falende en gevaarlijke verpleeghuizen. Er ontstaat een beeld dat in deze verpleeghuizen onzorgvuldige, incompetente en harteloze medewerkers werken. Dat beeld straalt af op de gehele ouderenzorg. Dat is onjuist en dat doet pijn.

Dementie is verschrikkelijk, niet het verpleeghuis

Het beeld is dat een verpleeghuis bijna het ergste is wat je als mens kan overkomen. En dat is misschien ook wel zo. Dat ligt volgens mij niet zozeer aan het verpleeghuis, maar aan de staat waarin een mens zich bevindt wanneer hij in een verpleeghuis moet worden opgenomen. De afgelopen jaren zijn de criteria om opgenomen te kunnen worden in een verpleeghuis steeds strenger geworden. Wanneer je nu in een verpleeghuis komt, dan ben je zeer ernstig ziek en heb je vaak nog hooguit enkele maanden te leven. De gemiddelde verpleeghuisbewoner is uiterst kwetsbaar, vaak incontinent, kan zich niet zelf wassen en aankleden, heeft bij alles hulp nodig en constante nabijheid van zorg. Daarnaast heeft, als ergste, de geest het lichaam (bijna) verlaten. Dat is ongelooflijk triest en ontluisterend. Het is echter wel de werkelijkheid en dat vindt ieder mens een heel akelig idee. Niemand ziet de laatste maanden van zijn leven zo voor zich. Toch overkomt het steeds meer mensen. Dementie is verschrikkelijk en het aantal mensen met dementie neemt toe. Dat is een feit.

Maakbare wereld

Steeds meer mensen zijn dus steeds zieker op het moment dat ze in een verpleeghuis komen. Er wordt daarbij van ons veel meer gevraagd in termen van deskundigheid en kwaliteit van zorg, terwijl er aan de andere kant relatief minder geld beschikbaar is en de zorg dus in minder tijd en met minder medewerkers moet worden geleverd. De ene minister eist meer deskundigheid, de andere minister stelt minder geld beschikbaar en weer een andere minister eist dat we ook mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt een plaats bieden. Let wel! We klagen niet en het is ook geen kwestie van meer geld. De reden om te reageren is vooral om aan te geven dat we teveel een maakbare wereld verwachten en als samenleving moeilijk kunnen omgaan met tegenslag en aftakeling.  Welnu: dementie en andere ziektes kunnen iedereen overkomen en betekenen gegarandeerd tegenslag en aftakeling.

Wat is een goed verpleeghuis?

De verpleeghuizen van De Stouwe en VVT Noorderboog staan niet op de lijst. Kaailanden heeft wel een bezoek gehad, maar daarbij zijn geen bijzonderheden geconstateerd. Zijn onze verpleeghuizen dan beter dan de verpleeghuizen die op de lijst staan? Nee, natuurlijk niet. Wanneer er voldoende onaangekondigde bezoeken worden gedaan aan een verpleeghuis, dan is het vrijwel zeker dat er op een gegeven moment zaken worden geconstateerd, die niet voldoen aan de normen van de Inspectie. Dat is gebeurd bij de verpleeghuizen op de lijst, dat kan heel goed ook gebeuren bij onze verpleeghuizen. Zijn onze verpleeghuizen dan slecht? Nee, natuurlijk niet.

'Vinkjes'

Ook bij ons kan het gebeuren dat iemand wordt gevonden in zijn eigen urine of ontlasting. Dat is vreselijk. Iedereen vindt dit ontluisterend en vernederend. Wij ook! Natuurlijk zijn we alert met controles en doen we blaasonderzoek en bekkentraining, maar het blijft een ongeluk dat voorkomt bij iemand die incontinent is. Ook bij ons wordt soms vergeten om een ‘vinkje’ te zetten bij een controlelijst van medicatie. Ook bij ons kan niet altijd direct ter plekke worden aangetoond of een medewerker wel aantoonbaar voldoende bijscholing heeft. Ook bij ons kan een cliënt akelig vallen en daardoor overlijden. Ongelukken kunnen we niet altijd voorkomen.  Bewegen is belangrijk en dat brengt risico’s met zich mee. In ieder geval meer dan iemand laten zitten in een diepe stoel, waar hij zelf niet meer uit kan komen. Wat is dan kwaliteit van leven? Ook bij ons wordt soms vergeten volgens een bepaald protocol te werken. Niet goed, maar het gebeurt wel. Ook bij ons vergeet iemand soms om het dossier volledig in te vullen. Niet goed, maar het gebeurt wel. Als dat bij onaangekondigd bezoek gebeurt, dan komen we denk ik ook op de lijst van de inspectie.

Betrokkenheid en compassie

Hebben we dan slechte verpleeghuizen? Nee, natuurlijk niet! De toestand waarin iemand in een verpleeghuis zich bevindt is verschrikkelijk, niet het verpleeghuis! Ik ben er van overtuigd  dat in alle verpleeghuizen in Nederland over het algemeen medewerkers aan het werk zijn die met betrokkenheid en compassie hun werk doen en daarbij soms ook fouten maken. Ik zie het in onze verpleeghuizen met eigen ogen. We werken in de ouderenzorg, omdat we hele kwetsbare mensen in de allerlaatste fase van hun leven zo goed mogelijk willen bijstaan en begeleiden bij de naderende dood. Ik sta voor onze medewerkers, die met veel energie, liefde en zorg hun werk doen. Natuurlijk maken ze ook fouten. Dat is onvermijdelijk. Dat kunnen we niet uitsluiten. Dat gaan we ook niet toedekken, omdat we daarvan willen leren. Het gaat immers om zorg aan cliënten, die nauwelijks nog voor zichzelf kunnen opkomen. Iedereen bij ons is zich zeer bewust van deze grote verantwoordelijkheid.

Er bestaat geen zorg zonder risico's

Wij willen wonen en zorg voor mensen met (ernstige) dementie zo menswaardig mogelijk bieden. Voor ernstig zieke mensen, die lichamelijk en geestelijk langzaam maar zeker ‘uitdoven’, zorgen we zoveel als mogelijk voor een huiselijk bestaan. Uiteraard is dit met deskundige zorg en medische behandeling, waarin we risico’s voortdurend in beeld brengen en proberen te voorkomen. We kunnen en willen echter niet alle risico’s uitsluiten en daarmee accepteren we dus dat zich incidenten voordoen. Dat is verdrietig, maar hoort bij het leven. Die dekken we dus ook niet toe, maar die melden wij en evalueren wij om te kijken of het beter kan. Wanneer de Inspectie dus onaangekondigd langskomt en fouten constateert, dan zijn we niet verrast. We weten dat we fouten maken en we zijn en blijven actief op zoek om deze zoveel mogelijk te voorkomen. Dat doen we zo zorgvuldig en deskundig mogelijk, met ons hoofd en hart. Natuurlijk houden we ons zo goed mogelijk aan de eisen van de Inspectie, maar wij definiëren zelf met onze cliënten, de mantelzorgers, onze medewerkers en onze vrijwilligers wat kwaliteit van zorg is en welke risico’s acceptabel zijn. Daar zijn we verantwoordelijk voor en aanspreekbaar op. Los van of we nu wel of niet op de zwarte lijst komen. Dat is onze eigen ambitie.

Peter Visch

Voorzitter Raad van Bestuur

Peter Visch Peter Visch

Meer nieuws